Verken Alfama, de meest authentieke wijk van Lissabon. Ontdek verborgen pleinen, drink Ginjinha bij locals en geniet van Fado en uitzichtpunten. Bekijk alle tips!
Hoe ik mijn hart verloor aan de oudste wijk van Lissabon: Mijn Alfama-verhaal
Iedere keer als ik in Lissabon ben, is er één plek waar mijn voeten me automatisch naartoe brengen: Alfama. Het is de oudste wijk van de stad, met een doolhof van trappetjes, verstopte tegelkunstwerken, was aan de lijnen in supersmalle steegjes en overal hoor je de melancholische klanken van de Fado. Maar voor mij is Alfama veel meer dan een must see in Lissabon; het is de plek waar mijn leven een compleet nieuwe wending nam.
In het voorjaar van 2020 verbleef ik een week in het hart van deze wijk. Ik had net mijn vaste baan opgezegd om mijn droom na te jagen: fulltime reisblogger worden. Terwijl ik vanuit mijn Airbnb uitkeek over de rode daken, ging de wereld plotseling op slot. Het was een keerpunt in mijn leven, maar ook voor veel anderen. Ondanks de moeizame start gaf ik niet op en zette ik door. Ik wilde een droomleven voor mezelf creëren waarbij ik mijn liefde voor schrijven en reizen kon combineren en dat is uiteindelijk gelukt. Die week in Alfama de fundering van waar ik vandaag sta en heeft voor altijd een speciaal plekje in mijn hart.
Waarom Alfama je altijd verrast
Alfama ligt op een van de zeven heuvels van Lissabon, ingeklemd tussen het Castelo de São Jorge en de rivier de Taag. Het is een van de weinige wijken die de grote aardbeving van 1755 grotendeels overleefde, waardoor het middeleeuwse straatplan nog intact is. Hoe je dat ziet? Steile trappen, smalle steegjes waar geen auto doorheen past en een sfeer die je nergens anders in Europa vindt.
De iconische gele tram 28 wurmt zich hier krakend door de bochten, op onverwachte momenten vind je een mooi uitzichtpunt, Google Maps werkt niet en je verdwaalt aan de lopende band: Alfama dwingt je om te vertragen. Geloof me, je kunt niet anders na al die trappen. En dat geeft niet, want er is zoveel te ontdekken! In dit artikel neem ik je mee langs mijn favoriete plekken, van het oudste huis van de stad tot de geheime luikjes waar je voor een euro een shotje Ginjinha drinkt bij een lokale oma.
De mooiste bezienswaardigheden van Alfama
Alfama is één grote bezienswaardigheid op zich, maar er zijn een paar plekken die je simpelweg niet mag overslaan.
Sé de Lisboa
De belangrijkste kerk van Lissabon ligt in Alfama: Sé de Lisboa (Kathedraal van Lissabon). Dit is tevens de oudste kerk van de stad. Dankzij zijn twee massieve klokkentorens lijkt de kathedraal meer op een fort dan op een gebedshuis en dat was ook precies de bedoeling toen de bouw in 1147 begon. Het heeft een indrukwekkende mix van romaanse en gotische stijlen.
Daarbij is het een van de meest gefotografeerde plekken in Alfama, zeker wanneer tram 28 er krakend langsrijdt. Voor mij was deze kathedraal het beginpunt van mijn Camino Portugués en kan er ook niet langslopen zonder een kriebel in mijn buik te voelen.
De iconische Tram 28
Je kunt Alfama niet bezoeken zonder de iconische, gele Tram 28 voorbij te zien komen. Deze historische tram slingert zich met centimeters speling door de smalle straatjes. Je hoort hem meestal al van ver aankomen, want hij maakt onwijs veel herrie, is ook niet gek met al die heuvels in Alfama! Naast Alfama, gaat de tram ook door de wijken Baixa, Graça, Estrela en Mouraria. Het hele ritje is zo’n 7 kilometer.
Tip: Wil je een zitplek? Stap dan vroeg in de ochtend op bij de beginhalte (Martim Moniz), want overdag puilen de wagons uit. Of doe zoals ik: kijk gewoon hoe de tram voorbij rammelt terwijl je op een met tegels bedekt bankje zit, dat is minstens zo leuk!
Castelo de São Jorge
Lissabon is gebouwd op zeven heuvels en de hoogste heuvel (São Jorge) ligt in Alfama. Op deze heuvel staat het imposante Castelo de São Jorge. Dit Moorse kasteel uit de elfde eeuw is niet te missen tijdens een citytrip Lissabon. De wandeling er naartoe door de steile straatjes is een workout op zich, maar het 360-graden uitzicht over de rode daken, de Taag en de brug naar Almada is een geweldige beloning. Wandel over de kasteelmuren en houd je camera gereed voor de pauwen die in de kasteeltuin rondlopen.
Largo de São Miguel
Largo de São Miguel voelt als het hart van Alfama, het is namelijk heel centraal gelegen en het lijkt wel alsof elk van de kronkelende straatjes hierop uit komt. De gelijknamige witte kerk met haar twee spitse torens vormt hier het middelpunt.
Dit is Alfama op zijn puurst: op het terras naast de kerk drinken de bewoners hun bica (espresso) en hangt de was boven je hoofd te drogen. Dit was ook de plek waar ik een week lang in een Airbnb verbleef en het voelde echt alsof ik tussen de locals zat.
Het roze huis (Beco do Maldonado)
Vlak naast de Igreja Paroquial de São Miguel vind je een van de best bewaarde geheimen van de wijk: een van de oudste huizen van de stad. Je herkent dit fotogenieke pand in de Beco do Maldonado direct aan de roze kleur en de groene klimop die er vaak tegenaan groeit.
Wat dit huis zo speciaal maakt, is dat de onderkant smaller is dan de bovenkant. Waarom dat is? Omdat men vroeger belasting moest betalen over de oppervlakte van het huis op de straat. Door de onderkant smal te houden en de bovenverdiepingen breder uit te laten steken, hoefden de bewoners minder belasting te betalen. Een slim staaltje historisch “besparen” dat vandaag de dag een bijzonder plaatje oplevert!
Drink een shotje Ginjinha
Vergeet de toeristische bars; de meest authentieke ervaring in Alfama is een shotje Ginjinha (kersenlikeur) scoren bij een van de oude vrouwtjes in de wijk. Je herkent ze aan de handgeschreven bordjes of de openstaande luikjes in hun woonkamer. Voor vaak maar €1,50 schenkt een lokale oma een glaasje voor je in, soms met een kersje erbij. Het is de manier om even kort contact te maken met de echte bewoners van de wijk.
De miradouros
Een van de redenen waarom ik zo van Lissabon hou is vanwege de vele miradouros (uitzichtpunten). En aangezien Alfama is gebouwd op een heuvel heb je verschillende mooie uitzichten. Dit zijn mijn twee favorieten:
- Miradouro de Santa Luzia: Bekend om de blauwe azulejos (tegeltjes) en de romantische bloementuin.
- Miradouro das Portas do Sol: Direct daarnaast gelegen. Vanaf hier kijk je uit over het doolhof van witte huizen en zie je de cruiseschepen in de Taag liggen.
Benieuwd naar alle mooie miradouros in Lissabon? Lees ook: Uitzichtpunten in Lissabon: 10 mooie miradouros op een rij
Teatro Romano
Wist je dat er onder de smalle straatjes van Alfama een compleet Romeins theater begraven lag? Pas in 1755, na de grote aardbeving, kwamen de eerste resten weer boven water. Vandaag de dag kun je de fundamenten van dit theater uit de eerste eeuw na Christus gratis bekijken.
Ernaast is een een klein museum (Museu de Lisboa – Teatro Romano) waar je meer bijzondere vondsten kunt bewonderen. Toegang is €3.
Mosteiro de São Vicente de Fora
Het Klooster van Sint Vincent de Fora (Mosteiro de São Vicente de Fora) is misschien wel het meest opvallende bouwwerk dat je vanaf Miradouro das Portas do Sol kunt zien. Het enorme witte klooster en de bijbehorende kerk zijn een eerbetoon aan de beschermheilige van Lissabon, São Vicente. Wat dit klooster echt uniek maakt, is de gigantische collectie azulejos (tegelplateaus). Je vindt hier onder andere de beroemde tegels die de fabels van La Fontaine uitbeelden.
Panteão Nacional: Het dak van Alfama
Vlak achter het klooster vind je het hagelwitte Panteão Nacional (Nationaal Pantheon van Portugal), herkenbaar aan zijn enorme koepel. Oorspronkelijk was dit de Santa Engrácia-kerk, maar tegenwoordig is het de laatste rustplaats van belangrijke Portugese figuren (zoals verschillende Portugese presidenten en Fado-legende Amália Rodrigues).
Mijn tip: Ga het dakterras rondom de koepel op voor een van de meest weidse uitzichten over de Taag en de wijk. Omdat het net aan de rand van Alfama ligt, is het hier vaak een stuk rustiger dan bij de bekende miradouros.
Ontdek de tegelkunstwerken
Lissabon staat bekend om haar azulejos (tegels), maar in Alfama vind je de meest bijzondere exemplaren. Niet in strakke rijen op moderne gebouwen, maar als “verstopte” kunstwerken in smalle, soms wat smoezelige steegjes. Soms zijn ze niet meer helemaal perfect en missen er hoekjes, maar dat maakt de ontdekking juist zo tof.
Museu do Fado
Je kunt Alfama niet verlaten zonder meer te leren over de Fado. Het Museu do Fado ligt aan de voet van de wijk en is een prachtig eerbetoon aan deze Portugese levensliederen. Het museum legt uit hoe de muziek ontstond in de armere wijken van Lissabon en hoe het uitgroeide tot UNESCO-werelderfgoed.
Mijn tip: Gebruik de audiogids! Hiermee hoor je de mooiste fragmenten terwijl je langs oude gitaren en portretten van legendarische zangers zoals Amália Rodrigues loopt. Na je bezoek zul je de klanken die ’s avonds uit de restaurants ontsnappen met heel andere oren horen.
Een ticket kost slechts €5. Kijk op de officiële website voor actuele openingstijden.
Ga naar een Fado concert
Toen ik in een week in Alfma verbleef, hoor ik elke dag de Fado door mijn raam. Die melancholische muziek (de saudade) hoort bij Alfama. Als je de tijd hebt, dan is het echt een aanrader om een van de concerten bij te wonen in een van de kleine taverna’s. Je vindt ze in de straten rondom Largo de São Miguel. Vaak begint de muziek spontaan: de ober legt zijn dienblad neer, de lichten gaan uit en de zanger(es) begint vanuit een hoekje van de kamer te zingen. Dat is de Fado zoals hij bedoeld is.
De beste activiteit in Alfama: Bewust verdwalen
Het klinkt misschien gek, maar de beste manier om Alfama te “proeven” is door je Google Maps uit te zetten (werkt toch niet) en simpelweg te gaan lopen. Alfama is een doolhof van steegje, trappen en pleintjes die nergens op de kaart logisch op elkaar aansluiten.
Juist wanneer je denkt dat je doodloopt, stuit je op de mooiste taferelen: een lokale bewoner die zijn was op een onmogelijke plek buiten hangt, een verborgen binnentuin vol azulejos, of een piepklein barretje waar de tijd dertig jaar geleden is stilgezet. Alfama is niet een wijk die je “afvinkt”, het is een wijk die je moet beleven.
Praktische tips voor je bezoek aan Alfama
Alfama is prachtig, maar het kan ook een uitdaging zijn als je onvoorbereid op pad gaat. Met deze tips haal je het meeste uit je bezoek en voorkom je dat je de wijk alleen maar deelt met duizenden andere toeristen.
Draag de juiste schoenen
Dit is de belangrijkste tip die ik je kan geven: laat je hakken, slippers of gladde schoenen in je koffer. De straatjes in Alfama bestaan uit de typische calçada portuguesa (kasseien) die spekglad kunnen. Combineer dat met de steile hellingen en je begrijpt waarom goede wandelschoenen of sneakers met grip hier essentieel zijn.
Vermijd de “cruise-drukte”
Alfama ligt vlakbij de cruisehaven van Lissabon. Zodra er een groot schip aanmeert, stroomt de wijk vol met grote groepen die allemaal tegelijk naar de kathedraal en de uitzichtpunten gaan.
- Mijn tip: Check online de ‘Cruise Calendar’ van Lissabon. Is er een groot schip in de stad? Ga dan heel vroeg in de ochtend (vóór 10:00 uur) of juist later in de middag de wijk in.
De slimme weg omhoog
Heb je geen zin in de flinke klim naar het kasteel? Er zijn gratis liften (Elevador do Castelo) die je een heel eind op weg helpen vanuit de benedenstad (Baixa) naar de hogere delen van Alfama. Zo bespaar je je benen voor het dwalen door de leuke steegjes bovenin.
Let op je spullen
Hoewel de wijk heel gemoedelijk aanvoelt, is vooral de route van tram 28 berucht om zakkenrollers. Ze maken handig gebruik van de drukte en het feit dat mensen afgeleid zijn door het uitzicht. Wees alert, zeker op de bekende toeristische plekken.
Overnachten in Alfama
Je merkt het al: Alfama heeft zoveel verborgen hoekjes dat je aan een middag eigenlijk niet genoeg hebt. Om de wijk echt te ervaren, zeker wanneer de avond valt en de sfeer op z’n best is, raad ik je aan om hier (of vlakbij) te overnachten. Dit zijn een paar fijne accommodaties in Alfama.
- Memmo Alfama – Dit design hotel ligt diep in de wijk verscholen en is een oase van rust. Het dakterras met het rode zwembad biedt een waanzinnig uitzicht over de Taag.
- Santiago de Alfama – Een erg mooi en luxe boetiekhotel op een fantastische locatie vlakbij Miradouro de Santa Luzia.
- Castle Inn Lisbon – Knusse studio’s en appartementen op de heuvel bij Castelo de São Jorge. Ze zijn gedecoreerd met werken van lokale kunstenaars.
Hieronder vind je een kaart met alle beschikbare hotels, appartementen en guesthouses in en rond Alfama. Je kunt hier makkelijk filteren op prijs en locatie 👇
Tijdens het schrijven van dit artikel waande ik me weer even in Alfama en ik kan niet wachten om deze wijk weer te bezoeken als ik in Lissabon ben. Ik hoop dat jij ook gaat genieten van je bezoek aan deze iconische plek in de Portugese hoofdstad. Veel plezier!
