Een bezoek aan Mértola, een prachtig stadje in de Portugese regio Alentejo, voelt als een reis terug in de tijd. Dit zijn de mooiste bezienswaardigheden.
Die eerste blik op Mértola, wauw!
Ik was op slag verliefd op Mértola. Het klinkt misschien cliché, maar toen ik na een rit van ongeveer een uur vanuit de Algarve de laatste bocht omging, stokte mijn adem even.
De weg ernaartoe was al een beleving op zich. Hoe verder ik naar het noorden reed, hoe stiller het werd. Het drukke kustleven maakte plaats voor glooiende heuvels en een weg die steeds meer begon te kronkelen. En toen was daar opeens dat uitzicht. Een indrukwekkend kasteel op de top van de heuvel en daarnaast spierwitte huisjes. Wat een plaatje!
Ik zette de auto direct langs de kant van de weg, waarschijnlijk geen officiële parkeerplek, maar ik moest dit vastleggen. Ik voelde letterlijk kriebels in mijn buik. Ik kom nu al vijf jaar elk jaar in Portugal en heb al veel gezien, maar deze aanblik maakte veel indruk op me. Ik was dan ook ontzettend blij dat ik de tijd had om dit bijzondere stadje te gaan ontdekken.
Mértola aan de rivier de Guadiana
Mértola ligt officieel in de regio Alentejo, maar bevindt zich dicht tegen de grens met de Algarve. Dat maakt het een perfecte bestemming voor een dagtrip als je op vakantie bent in het zuiden van Portugal. Het stadje ligt strategisch op een heuvel aan de rivier de Guadiana. Vroeger was dit de “snelweg” naar de zee, tegenwoordig is de rivier vooral voor een schilderachtig decor en kun je er bijvoorbeeld op kanoën.
Omdat Mértola in het binnenland ligt, is de sfeer er compleet anders dan aan de kust. Het is er rustiger, authentieker en het kan hier in de zomer ook een stuk warmer zijn. Het stadje staat bekend als Vila Museu (Museumstad) en zodra je door de oude stadspoorten loopt, begrijp je waarom. Elke steegje lijkt hier een verhaal te vertellen.
Een korte geschiedenis: De Islamitische erfenis
Dat Mértola zo’n indrukwekkende uitstraling heeft, is geen toeval. Door de ligging aan de bevaarbare Guadiana was dit eeuwenlang een belangrijke handelshaven. De Feniciërs en de Romeinen (die het Myrtilis Iulia noemden) zagen de potentie van deze plek al, maar het waren de Moren die de grootste stempel op het stadje drukten.
Tussen de achtste en de dertiende eeuw was Mértola een bloeiend Islamitisch centrum. Handelaren uit Noord-Afrika voeren af en aan met goederen. Die invloeden zie je vandaag de dag nog overal terug: in de smalle, kronkelende straatjes die wel wat weg hebben van een medina, de archeologische vondsten en natuurlijk in de kerk, die vroeger een moskee was. Het is een van de weinige plekken in Portugal waar de Arabische geschiedenis nog zo tastbaar is.
Bezienswaardigheden in Mértola
Mértola is niet groot, maar je kunt er met gemak een hele dag rondbrengen zonder je te vervelen. Omdat het stadje compact is, kun je alles te voet doen. Houd er wel rekening mee dat de straatjes soms steil zijn en dat het wegdek uit die typische Portugese stenen bestaat. Goede schoenen zijn dus geen overbodige luxe. Dit zijn een aantal bezienswaardigheden en plekken die je wat mij betreft niet mag missen tijdens je bezoek aan Mértola.
Castelo de Mértola
Je kunt er niet omheen, want het torent overal bovenuit: het kasteel. De klim naar boven is de inspanning meer dan waard. Het kasteel is gebouwd op de funderingen van oudere Romeinse en Moorse verdedigingswerken.
Wanneer je de dertig meter hoge donjon (de hoofdtoren) beklimt, word je getrakteerd op een waanzinnig uitzicht. Aan de ene kant kijk je uit over de witte daken van de stad en aan de andere kant zie je de rivier de Guadiana door het landschap snijden. In de toren is ook nog een klein expositie met meer informatie over de geschiedenis en verschillende archeologische vondsten.
Goed om te weten: het kasteel en de toren zijn gratis te bezoeken.
Igreja Matriz
Vlak onder het kasteel staat misschien wel het meest bijzondere gebouw van Mértola. De Igreja Matriz ziet er aan de buitenkant al anders uit dan de meeste kerken in de Algarve of Alentejo. Het is spierwit, vierkant en heeft vreemde torentjes en ornamenten op het dak.
Binnen kom je in een oase van rust. Dit was oorspronkelijk een moskee, gebouwd in de twaalfde eeuw. Toen de christenen de stad veroverden, hebben ze het gebouw niet vernietigd maar simpelweg ingewijd als kerk. De structuur met de vele zuilen is typisch Arabisch. Het meest unieke detail vind je achter het altaar: daar is de mihrab (de gebedsnis die naar Mekka wijst) nog steeds zichtbaar.
Via de achterdeur kun je buitenlangs naar het bijgebouw. Hier is een klein museum met wat vondsten die ze hebben gedaan tijdens de renovatie van de kerk.
Vila Museu (Museumstad)
Mértola noemt zichzelf graag Vila Museu en dat is niet voor niets. In plaats van één groot museum, zijn er door het hele stadje verspreid verschillende kleine musea te vinden die elk een ander stukje van de geschiedenis belichten.
Zelf bezocht ik bijvoorbeeld Alcáçova e Casa Islâmica, de restanten van een huis. Je kunt hier de mozaïeken vloer nog goed zien liggen. Andere interessante plekken om te bezoeken zijn Casa Romana en Museu Núcleo de Arte Sacra.
Tijdens mijn bezoek (eind november) waren alle musea gratis te bezoeken. Maar het kan zijn dat ze in een andere periode van het jaar wel een kleine bijdrage vragen. Meestal is dat niet meer dan een paar euro. De musea zijn op maandag gesloten.
Torre do Relógio
Als je vanaf het kasteel naar beneden loopt richting de rivier, kom je langs de Torre do Relógio. Deze kleine klokkentoren stamt uit de zeventiende eeuw en ligt op een prachtig straatje tussen de stad en de rivier. Vanaf hier loopt er een trap naar beneden naar de kade van de Guadiana.
De rivier Guadiana
De Guadiana is niet te missen, de rivier loopt dwars door de stad en zorgt voor mooie uitzichten. Wat ik zelf heel leuk vond is het mooi aangelegde wandelpad langs het water. Vanaf hier heb je een uniek uitzicht op de stadsmuren. In de zomermaanden kun je ook boottochtjes maken over de rivier.
Ponte de Mértola
Niet te missen is de brug die de oevers van de Guadiana met elkaar verbindt: de Ponte de Mértola. Met zijn sierlijke witte bogen is het een indrukwekkend bouwwerk. Op dezelfde plek stond al wel heel lang een brug, waarschijnlijk al in de negende eeuw, maar hij is in de loop der jaren meerdere keren vernietigd en weer opnieuw gebouwd. De huidige brug stamt uit de jaren zestig. Het is zeker de moeite waard om er even te voet overheen te lopen. Aan de andere kant van de brug heb je namelijk een waanzinnig uitzicht op de ‘skyline’ van Mértola.
Dwalen door de straatjes
Naast de specifieke bezienswaardigheden is de sfeer in Mértola zelf de grootste attractie. Het oude centrum is een doolhof van smalle, steile straatjes vol met bloempotten en nieuwsgierige katten. Er hangt een soort rust die je in de drukkere kustplaatsen soms mist. Kijk eens niet op je telefoon en laat je gewoon leiden door de straatjes, dan kom je vanzelf op de mooiste plekjes uit.
De mooiste uitzichtpunten
Omdat Mértola in een heuvelachtige omgeving ligt, heb je vanaf diverse plekken een mooi uitzicht op het stadje. Dit zijn een paar van mijn favoriete uitzichtpunten:
- Ermida de Nossa Senhora das Neves – een kleine witte kapel aan de noordkant van het stadje.
- Miradouro de Mértola – naast de brug aan de overkant van de rivier.
- Mirador de Além-Rio – ook aan de overkant van de rivier, maar dan aan de oever.
Het Islamitisch Festival (Festival Islâmico)
Iets waar ik later achterkwam, maar wat me wel leuk lijkt om een keer mee te maken is het Festival Islâmico. Dit wordt in mei van een oneven jaar gevierd, de volgende is dus in 2027. Tijdens dit festival verandert Mértola vier dagen lang in een Arabische soek.
De straten worden bedekt met doeken om de zon tegen te houden, overal ruik je wierook, specerijen en muntthee, en hoor je Arabische muziek. Er zijn marktkraampjes waar je mooie handgemaakte producten kunt kopen en ’s avonds zijn er concerten. Het moet een ontzettend bijzondere ervaring zijn. Houd er wel rekening mee dat het in dit weekend ontzettend druk is en je accommodatie maanden van tevoren moet boeken.
Kijk op de officiële website voor meer informatie.
Parque Natural do Vale do Guadiana
Wist je dat Mértola middenin een natuurpark ligt? Het stadje is de ideale uitvalsbasis om het Parque Natural do Vale do Guadiana te ontdekken. Het landschap is vrij ruig, met veel groene heuvels en rotsen. Als je geluk hebt zie je nog een paar bijzondere dieren, de Iberische lynx komt hier namelijk voor (al laat hij zich zelden zien). Je kunt ook adelaars en ooievaars spotten.
Je kunt het park op verschillende manieren ontdekken. Er is een rondrit die je kunt maken met de auto en natuurlijk zijn er ook veel fiets- en wandelroutes uitgezet. Je kunt ze vinden op deze website.
Wandelen in Mértola
Als wandelliefhebber moet ik natuurlijk nog wat dieper ingaan op de wandelmogelijkheden in Mértola. Want naast de dagwandelingen in het natuurpark, is Mértola een belangrijk knooppunt voor twee grote langeafstandswandelroutes:
- GR15 (Grande Rota do Guadiana): Deze route van in totaal 175 kilometer verbindt Vila Real de Santo António (in de Algarve) met Mértola. Je wandelt dagenlang langs de rivier en door het achterland.
- Caminho Nascente: Ik heb een soort van extra radar voor het vinden van Camino-markeringen (nog geen twee weken voor mijn bezoek aan Mértola voltooide ik de Camino Portugués) en tot mijn verrassing zag ik verschillende gele pijlen op de muren van het stadje. Wat blijkt? De Camino Nascente loopt dwars door Mértola! Dit is een van de minder bekende routes naar Santiago de Compostela. Deze staat inmiddels hoog op mijn bucket list.
Overnachten in Mértola
Dit waren al mijn Mértola tips! Hoewel het stadje prima is te bezoeken als dagtrips, adviseer ik toch om er minimaal een nachtje te blijven. ’s Avonds is het zo mooi met al die lichtjes! En aan het eind van de middag, als alle dagjesmensen weg zijn, kun je in alle rust door de lege straatjes wandelen. Dit zijn een paar fijne plekken om te overnachten.
- Casa da Tia Amália: Hier sliep ik zelf tijdens mijn bezoek aan Mértola. Een heel fijn guesthouse met een knusse woonkamer, goed uitgeruste keuken en zeer comfortabele kamers.
- Hotel Museu: Dit hotel is letterlijk gebouwd op de ruïnes. In de lobby zie je archeologische vondsten en het ligt direct aan de rivier.
- Quinta do Vau: Iets buiten het centrum, maar prachtig gelegen met uitzicht op het kasteel en een fijn zwembad. Perfect als je iets meer rust zoekt.
Hieronder vind je een kaart met nog meer accommodaties in Mértola. Je kunt eenvoudig filteren op prijs, locatie en type accommodatie 👇
Hoe kom je in Mértola?
De makkelijkste manier om in Mértola te komen is met de auto. Vanuit de Algarve (bijvoorbeeld Faro of Tavira) rijd je in ongeveer anderhalf uur naar Mértola. Volg de A22 naar het oosten en vlak voor Spanje sla je af naar de IC27 richting het noorden. De weg is goed onderhouden en erg rustig.
Heb je een huurauto nodig? Je kunt die het beste huren op het vliegveld van Faro. Soms ben je nog geen €5 per dag kwijt. Kijk bij AutoEurope voor de mogelijkheden en prijzen.
Parkeren in het oude centrum (binnen de muren) raad ik af. De straten zijn erg smal en vaak alleen toegankelijk voor bewoners. Je kunt je auto het beste parkeren aan de rand van het centrum. Net na de Ponte de Mértola is een groot terrein aan de linkerkant (bij de markthal). Een andere goede plek is naast de rotonde, net voor de brug over de Guadiana rivier. Parkeren is gratis.
Reis je liever met het openbaar vervoer? Neem dan vanuit Faro de trein naar Vila Real de Santo Antonio. Vanaf hier kun je met de bus naar Mértola reizen. Let op: deze bus gaat maar een keer per dag. Check Busbud voor tickets.
Voor mij was Mértola een aangename verrassing en ik wil er absoluut nog een keer naar toe om ook alle mooie wandelroutes in de omgeving te ontdekken. Het is zo’n plek die je bijblijft. Veel plezier in Mértola!
